Ogródek sensoryczny
Edycja Budżet Obywatelski 2026 Projekt lokalny - Dzielnica VIII Realizacja projektu odbywać się będzie w przestrzeni ogólnodostępnej.
Lokalizacja
Główna lokalizacja: ul Konfederacka 12, teren SPzOI nr 30
Krótki opis projektu
Utworzenie ogródka sensorycznego dla uczniów (w tym dla uczniów z niepełnosprawnościami) i nauczycieli SP nr 30. Ogród podzielony na strefy oddziałujące na wzrok, słuch, dotyk i węch.
Opis projektu
Projekt zakłada zagospodarowanie terenu przyszkolnego i przekształcenie go w specjalistyczną przestrzeń terapeutyczno-edukacyjną, służącą przede wszystkim uczniom (w tym dzieciom z niepełnosprawnościami) oraz nauczycielom i terapeutom pracującym w szkole. Inspiracją są najlepsze praktyki projektowania ogrodów sensorycznych oraz realizacje w placówkach edukacyjnych i terapeutycznych w Polsce .
Głównym założeniem jest stworzenie miejsca, które poprzez odpowiednią aranżację i dobór roślin będzie wspierać procesy terapeutyczne, w szczególności terapię integracji sensorycznej, oraz umożliwi prowadzenie zajęć na świeżym powietrzu w przyjaznym, bezpiecznym otoczeniu.
Ze względu na brak możliwości wykonania instalacji wodnych, projekt skupia się na alternatywnych rozwiązaniach stymulujących zmysły.
Planowane strefy i elementy:
1. Strefa Powitania i Orientacji: Wejście do ogrodu z tablicą informacyjną zawierającą regulamin i mapę stref. Ławki umożliwiające przygotowanie się do zajęć.
2. Strefa Dotyku (główny element terapeutyczny):
- Ścieżka sensoryczna ("ścieżka bosych stóp"): Wykonana z przegród wypełnionych różnorodnymi, bezpiecznymi materiałami: piasek, kora, szyszki, gładkie otoczaki, drewniane krążki, szyszki, trawa . Ścieżka będzie miała poręcze ułatwiające poruszanie się dzieciom z niepełnosprawnościami.
- Rabaty podwyższone: Umożliwią dotykanie roślin bez schylania się (dostępne dla dzieci na wózkach). Znajdą się na nich rośliny o zróżnicowanej fakturze liści: miękkie (szałwia omszona, czyściec wełnisty), szorstkie (jęzory), grube i mięsiste ( rozchodniki) .
- Ścianki sensoryczne / panele manipulacyjne: Tablice z różnymi fakturami, zamkami, przesuwanymi elementami, wykonane z bezpiecznych materiałów.
3. Strefa Wzroku:
- Nasadzenia roślin o kontrastowych kolorach i różnych kształtach liści i kwiatostanów: hortensje, jeżówki, funkje (o różnobarwnych liściach), trawy ozdobne, klony palmowe w pojemnikach .
- Elementy małej architektury w stonowanych kolorach, które nie będą rozpraszać, ale stanowić tło dla roślin.
- Zastosowanie luster ogrodowych, które optycznie powiększą przestrzeń i pozwolą na obserwację roślin z innej perspektywy .
4. Strefa Węchu (aromaterapia):
- Wydzielony zakątek z nasadzeniami roślin aromatycznych/ziół, bezpiecznych i o zróżnicowanym zapachu: lawenda (działa uspokajająco), mięta (orzeźwiająco), rozmaryn, tymianek, kocimiętka, jaśminowiec . Tabliczki z nazwami roślin (w tym alfabetem Braille'a) opisujące ich zapach i właściwości.
5. Strefa Słuchu (bez wody):
- Nasadzenia roślin szeleszczących na wietrze: trawy ozdobne (miski, rozplenice), brzoza brodawkowata (drzewo o cienkich gałązkach) .
- Zawieszenie elementów akustycznych: bambusowe wiatraki, dzwonki wietrzne (cymbałki), które będą wydawać delikatne dźwięki pod wpływem wiatru .
- Rośliny przyciągające owady zapylające i ptaki (krzewy owocowe, byliny miododajne), których śpiew i bzyczenie wzbogacą krajobraz dźwiękowy, zawieszenie domków dla owadów.
6. Strefa Relaksu i Wyciszenia:
- Zaciszny kącik z siedziskami (ławki, leżaki), osłonięty roślinnością (żywopłot lub szpalery traw), gdzie uczniowie będą mogli odpocząć, wyciszyć się po intensywnych bodźcach . Plac zabaw z piaskownicą dla najmłodszych.
Całość dopełni mała architektura: ławki, stoły do zajęć terenowych, kosze na śmieci, tablice dydaktyczne.
UZASADNIENIE PROJEKTU
Realizacja projektu "Sensoryczna przestrzeń rozwoju i wyciszenia" to inwestycja w zdrowie i prawidłowy rozwój dzieci, w szczególności tych z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego. W dobie cyfryzacji i powszechnego przebodźcowania, dostęp do spokojnej, stymulującej natury przestrzeni jest bezcenny.
Ogrody sensoryczne są uznawane za skuteczne narzędzie wspomagające terapię integracji sensorycznej i hortiterapię . Brak instalacji wodnych nie umniejsza wartości terapeutycznej ogrodu odpowiednio zaprojektowane strefy dotyku (ścieżka sensoryczna) i słuchu (dzwonki, szumiące trawy) w pełni zrekompensują brak wody, zachowując przy tym niższe koszty utrzymania i większe bezpieczeństwo użytkowania. Projekt jest zgodny z ideą projektowania uniwersalnego, zakładającą dostępność dla osób z różnymi potrzebami .
Liczba planowanych uczestników biorących udział w projekcie
330
Opis procesu rekrutacji
1. Zasady naboru uczestników. Nabór do korzystania z "Sensorycznej przestrzeni rozwoju i wyciszenia" ma charakter ciągły i odbywa się w ramach wewnętrznych struktur placówki. Projekt nie przewiduje otwartej rekrutacji zewnętrznej (np. poprzez ogólnodostępne formularze internetowe), lecz bazuje na statusie bycia uczniem lub pracownikiem szkoły. Dostępność systemowa: Każdy uczeń zapisany do SP nr 30 ma zagwarantowany dostęp do ogrodu w ramach zajęć lekcyjnych i przerw. Kierowanie specjalistyczne: Uczniowie o szczególnych potrzebach edukacyjnych są kierowani do korzystania z konkretnych stref ogrodu przez szkolny zespół terapeutyczny. Zasada uniwersalności: Przestrzeń jest zaprojektowana tak, aby eliminować bariery, co oznacza, że proces "naboru" nie wyklucza nikogo ze względu na stopień niepełnosprawności. 2. Przewidywane kryteria udziału. Udział w zajęciach na terenie ogrodu sensorycznego opiera się na następujących kryteriach:Kryterium formalne: Posiadanie statusu ucznia, nauczyciela, terapeuty lub rodzica/opiekuna prawnego ucznia SP nr 30 w Krakowie.Kryterium terapeutyczne (priorytetowe): Posiadanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju lub stwierdzonych zaburzeń integracji sensorycznej.Kryterium dydaktyczne: Przynależność do grupy klasowej realizującej w danym czasie zajęcia z zakresu przyrody, biologii, plastyki lub godziny wychowawczej.Kryterium behawioralne: Potrzeba wyciszenia, redukcji stresu lub regeneracji sił w strefie relaksu, zgłoszona przez ucznia lub zidentyfikowana przez pedagoga. 3. Proces rekrutacji krok po kroku. Proces włączania beneficjentów do projektu przebiega w następujących etapach:Etap informacyjny: Publikacja regulaminu korzystania z ogrodu na tablicy informacyjnej w Strefie Powitania oraz na stronie internetowej szkoły.Etap diagnostyczny: Nauczyciele i terapeuci dokonują analizy potrzeb poszczególnych uczniów pod kątem wykorzystania konkretnych stref sensorycznych (np. strefy dotyku czy słuchu).Etap harmonogramowania: Opracowanie tygodniowego planu zajęć "zielonej klasy", uwzględniającego godziny terapii indywidualnej oraz zajęć grupowych.Etap operacyjny: Realizacja zajęć zgodnie z opracowanymi w ramach projektu scenariuszami dydaktycznymi i terapeutycznymi
Wykaz sprzętu przewidzianego do wykorzystania w projekcie
1. Elementy Stymulacji Sensorycznej i Terapeutycznej W projekcie uwzględniono specjalistyczne wyposażenie mające na celu oddziaływanie na konkretne zmysły:Ścieżka sensoryczna (ścieżka bosych stóp): konstrukcja z przegrodami wypełnionymi piaskiem, korą, szyszkami, otoczakami, drewnianymi krążkami i trawą.Poręcze: zamontowane przy ścieżce sensorycznej w celu ułatwienia poruszania się dzieciom z niepełnosprawnościami.Ścianki sensoryczne i panele manipulacyjne: tablice wyposażone w różne faktury, zamki oraz przesuwane elementy. Elementy akustyczne: bambusowe wiatraki oraz dzwonki wietrzne (cymbałki) wydające dźwięki pod wpływem wiatru.Lustra ogrodowe: elementy optycznie powiększające przestrzeń i zmieniające perspektywę obserwacji roślin.Domki dla owadów: wspierające naturalny krajobraz dźwiękowy i edukację przyrodniczą. 2. Mała Architektura i Wyposażenie Edukacyjne Elementy służące do wypoczynku oraz prowadzenia zajęć terenowych:Siedziska: ławki, leżaki w strefie relaksu.Stoły: przeznaczone do prowadzenia zajęć terenowych.Podwyższone rabaty i grządki: konstrukcje drewniane (również w formie donic) umożliwiające dostęp do roślin osobom na wózkach.Tablice informacyjne i dydaktyczne: zawierające regulamin, mapę stref oraz opisy roślin (w tym napisy w alfabecie Braillea).Kosze na śmieci: elementy utrzymania porządku na terenie ogrodu. 3. Infrastruktura Techniczna Utwardzone ścieżki: szerokie ciągi komunikacyjne dostosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach.Ogrodzenie lub żywopłot: opcjonalne elementy służące do wydzielenia strefy ogrodu. Konstrukcja placu zabaw ze zjeżdżalnią, huśtawkami i piaskownicą.
Uzasadnienie potwierdzające spełnienie przez projekt kryterium ogólnodostępności
Projekt Sensoryczna przestrzeń rozwoju i wyciszenia przy SP nr 30 w pełni realizuje zasady ogólnodostępności poprzez następujące rozwiązania:Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: Cała koncepcja opiera się na idei projektowania uniwersalnego, co zapewnia dostępność dla osób o różnych potrzebach. W projekcie przewidziano szerokie, utwardzone ścieżki dostosowane do poruszania się na wózkach inwalidzkich. Rozwiązania techniczne niwelujące bariery: Zastosowanie podwyższonych rabat i grządek umożliwia dzieciom na wózkach bezpośredni kontakt z roślinami bez konieczności schylania się. Dodatkowo ścieżka sensoryczna zostanie wyposażona w poręcze ułatwiające poruszanie się. Dostosowanie komunikacyjne: Tablice informacyjne i opisy roślin będą zawierały oznaczenia w alfabecie Braille'a, co czyni przestrzeń dostępną dla osób niewidomych i niedowidzących.Szeroka grupa beneficjentów: Choć projekt zlokalizowany jest przy szkole, jego odbiorcami są nie tylko uczniowie (w tym dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego), ale także nauczyciele, terapeuci. Integracyjny charakter przestrzeni: Ogród został zaprojektowany jako miejsce sprzyjające integracji społecznej, nauce i relaksowi, oferując zróżnicowane strefy (wzroku, słuchu, dotyku i węchu) dostępne dla każdego użytkownika bez względu na stopień sprawności.
| Nazwa | Opis | Koszt |
|---|---|---|
| Opracowanie dokumentacji projektowej | projekt zagospodarowania, projekt zieleni, uzgodnienia, nadzór autorski | 15 000,00 PLN |
| Przygotowanie terenu i nawierzchnie | prace ziemne, utwardzone ścieżki dostępne dla wózków, obrzeża, ogrodzenie/żywopłot | 70 000,00 PLN |
| Nasadzenia roślinne | drzewa, krzewy ozdobne, byliny, trawy, zioła – gatunki wieloletnie, bezpieczne i o walorach sensorycznych | 35 000,00 PLN |
| Mała architektura i wyposażenie | ławki, stoły, kosze, leżaki, podwyższone grządki drewniane, tablice edukacyjne, w tym w alfabecie Braille'a, lustra ogrodowe, plac zabaw z piaskownicą | 40 000,00 PLN |
| Elementy sensoryczne i terapeutyczne | ścieżka sensoryczna z podziałem na faktury i poręczami, dzwonki wietrzne/bambusowe, panele manipulacyjne, domki dla owadów | 35 000,00 PLN |
| 195 000,00 PLN |
| Nazwa | Opis | Data |
|---|---|---|
| Etap I – Dokumentacja projektowa | Opracowanie szczegółowego projektu architektoniczno-ogrodniczego, uwzględniającego potrzeby terapeutyczne, uzgodnienia z dyrekcją szkoły, pedagogami, terapeutami oraz Zarządem Zieleni Miejskiej. Wybór gatunków roślin bezpiecznych i łatwych w pielęgnacji. | wrzesień listopad 2026 |
| Etap II – Przygotowanie terenu i infrastruktura | Prace ziemne, wyrównanie terenu, wykonanie utwardzonych, szerokich ścieżek (zgodnie z zasadami dostępności), przygotowanie podłoża pod nasadzenia i montaż elementów. | grudzień-styczeń 2026/2027 |
| Etap III – Nasadzenia i mała architektura | Sadzenie drzew, krzewów, bylin i traw. Montaż elementów małej architektury: ławek, stołów, podwyższonych grządek, tablic edukacyjnych, luster ogrodowych. | marzec 2027 |
| Etap IV – Elementy sensoryczne i wykończenie | Budowa ścieżki sensorycznej, montaż dzwonków wietrznych, paneli manipulacyjnych, domków dla owadów, wyłożenie nawierzchni w strefach dotykowych. | kwiecień 2027 |
| Etap V – Odbior i uruchomienie | Ostateczny odbiór techniczny, weryfikacja bezpieczeństwa, opracowanie scenariuszy zajęć dla nauczycieli, uroczyste otwarcie dla społeczności szkolnej. | maj 2027 |