Eko-Kuchnia: Sieć Olejomatów dla Podgórza

Edycja Budżet Obywatelski 2026 Projekt lokalny - Dzielnica XIII Realizacja projektu odbywać się będzie w przestrzeni ogólnodostępnej.

Lokalizacja

Główna lokalizacja: ul. Przewóz

Dodatkowe lokalizacje: ul. Goszczyńskiego, ul. Bagrowa

Krótki opis projektu

Projekt polega na zakupie i montażu całorocznych automatów (olejomatów) przeznaczonych do selektywnej zbiórki zużytego oleju jadalnego oraz tłuszczów roślinnych i zwierzęcych.

Opis projektu

Projekt zakłada stworzenie sieci ogólnodostępnych punktów zbiórki zużytego oleju jadalnego (tzw. olejomatów). Urządzenia zostaną rozmieszczone w strategicznych punktach dzielnicy.

Jak działa olejomat? Olejomat to estetyczny, szczelny i bezpieczny pojemnik. Mieszkańcy zbierają zużyty olej w domu (np. po smażeniu frytek, ryb, pączków czy olej z konserw rybnych i sałatek) do zwykłych plastikowych butelek PET. Po napełnieniu butelki, zakręcają ją i wrzucają do otworu wrzutowego w urządzeniu. System jest bezobsługowy dla użytkownika i nie wymaga zasilania prądem.

UZASADNIENIE PROJEKTU

1. Obecnie większość zużytego tłuszczu jadalnego w krakowskich gospodarstwach domowych trafia do sieci kanalizacyjnej. Tłuszcz w kontakcie z zimną wodą w rurach twardnieje, tworząc tzw. "zatory tłuszczowe". Prowadzi to do:

• Zmniejszenia przepustowości rur i częstych awarii kanalizacji w blokach.
• Wzrostu kosztów eksploatacji i czyszczenia sieci przez wodociągi miejskie.
• Przyciągania gryzoni (szczurów) do systemów kanalizacyjnych, dla których tłuszcz jest pożywką.

2.  Realizacja założeń Gospodarki Obiegu Zamkniętego (GOZ)
Projekt zmienia postrzeganie zużytego oleju z uciążliwego odpadu staje się on cennym surowcem. Zebrany w olejomatach tłuszcz może zostać poddany recyklingowi i przetworzony na biokomponenty do paliw (biodiesel). Dzięki temu Kraków realnie przyczynia się do redukcji emisji CO2 i promuje nowoczesne podejście do segregacji.

3. Ochrona środowiska naturalnego
Niewłaściwa utylizacja oleju (wylewanie do gruntu lub nieszczelnych szamb) zagraża czystości wód gruntowych. Jeden litr zużytego oleju może zanieczyścić nawet milion litrów wody. System olejomatów w przestrzeni publicznej daje mieszkańcom bezpieczną i darmową alternatywę, chroniąc lokalny ekosystem.

4. Podniesienie świadomości ekologicznej krakowian
Montaż estetycznych i oznakowanych urządzeń w przestrzeni osiedli pełni funkcję edukacyjną. Projekt uświadamia mieszkańcom, że olej jadalny jest oddzielną frakcją odpadów, której nie należy mieszać z odpadami zmieszanymi ani wylewać do zlewu. Jest to prosty krok w stronę "Smart City", który ułatwia codzienne życie w sposób proekologiczny.

5. Dostępność i wygoda
Obecnie jedynym legalnym sposobem pozbycia się oleju w Krakowie jest oddanie go do PSZOK (Lamusownia), co dla wielu mieszkańców bez samochodu lub mieszkających daleko od punktów odbioru jest barierą nie do przejścia. Olejomaty "pod domem" sprawiają, że ekologia staje się dostępna dla każdego, bez względu na wiek czy mobilność.

Liczba planowanych uczestników biorących udział w projekcie

nd

Opis procesu rekrutacji

nd

Wykaz sprzętu przewidzianego do wykorzystania w projekcie

nd

Uzasadnienie potwierdzające spełnienie przez projekt kryterium ogólnodostępności

Obecnie jedynym legalnym sposobem pozbycia się oleju w Krakowie jest oddanie go do PSZOK (Lamusownia), co dla wielu mieszkańców bez samochodu lub mieszkających daleko od punktów odbioru jest barierą nie do przejścia. Olejomaty "pod domem" sprawiają, że ekologia staje się dostępna dla każdego, bez względu na wiek czy mobilność.

Kosztorys

Nazwa	Opis	Koszt
Podłoże	Przygotowanie podłoża i montaż - 3 szt	10 000,00 PLN
Realizacja	Zakup i dostawa olejomatów - 3 szt	50 000,00 PLN
Edukacja	Kampania edukacyjno-promocyjna	4 000,00 PLN
		64 000,00 PLN

Harmonogram działań

Nazwa	Opis	Data
etap 1	Uzgodnienie miejsc olejomatów	pierwsza połowa 2027
etap 2	Zakup i montaż olejomatów	druga połowa 2027
etap 3	Kampania edukacyjna	druga połowa 2027

Galeria