Donice Nowej Huty - Przywracamy detale
Edycja Budżet Obywatelski 2026 Projekt lokalny - Dzielnica XVIII Realizacja projektu odbywać się będzie w przestrzeni ogólnodostępnej.
Lokalizacja
Główna lokalizacja: Nowa Huta
Krótki opis projektu
Donice znikają z krajobrazu Nowej Huty - dzięki Tobie wrócą! Odtworzymy zabytkowe donice: zrobimy kwerendę, wybierzemy najpiękniejsze wzory dla Parku Kulturowego i Pomnika Historii, kupimy repliki i obsadzimy je wspólnie z mieszkańcami.
Opis projektu
Nowa Huta ma swój rozpoznawalny język detalu także w małej architekturze - są nimi donice!
Zrobimy kwerendę i inwentaryzację zabytkowych donic, wybierzemy najcenniejsze wzory, przygotujemy wzornik dopuszczalnych form dla obszaru Parku Kulturowego i Pomnika Historii, a następnie odtworzymy donice w przestrzeni dzielnicy i obsadzimy je wspólnie z mieszkańcami. Nowe nasadzenia = więcej zieleni, cienia i estetyki w sercu Nowej Huty.
Projekt składa się z 5 etapów:
Etap A | Kwerenda i inwentaryzacja (badania + teren)
- przegląd materiałów archiwalnych i ikonograficznych (zdjęcia, plany, opisy) dot. historycznych donic/pojemników zieleni w Nowej Hucie
- terenowa inwentaryzacja występujących donic (lokalizacje, wymiary, materiał, stan zachowania), dokumentacja foto + opis
- opracowanie mapy lokalizacji i krótkiej historii form (PDF + wersja do publikacji online)
Etap B | Identyfikacja najcenniejszych wzorów i rekomendacje
- wybór najcenniejszych/charakterystycznych wzorów (typów) donic dla Nowej Huty
- opis technologii możliwego odtworzenia (np. beton architektoniczny, kamień, odlew), trwałość, konserwacja, bezpieczeństwo użytkowania
- wskazanie rekomendowanych miejsc odtworzeń (ciągi piesze, place, osiedla) wyłącznie na terenach ogólnodostępnych i gminnych
Etap C | Wzornik Donic Nowej Huty (standard dla dzielnicy)
- przygotowanie wzornika (katalogu) form, proporcji, kolorystyki i zasad sytuowania donic w przestrzeni Nowej Huty
- część wzornika dedykowana obszarom ochrony: Park Kulturowy Nowa Huta i Pomnik Historii Nowa Huta (zestaw rekomendowanych, bezpiecznych wzorów do stosowania)
- konsultacje merytoryczne (konserwatorskie) i doprecyzowanie standardów
Etap D | Odtworzenie i zakup donic
- wykonanie prototypów i dopracowanie detali
- produkcja/zakup serii donic (repliki wzorów) + elementy stabilizacji/posadowienia
- dostawa i montaż w ustalonych lokalizacjach
Etap E | Nasadzenia i finał z mieszkańcami
- przygotowanie podłoża, wkładów retencyjnych (tam gdzie zasadne), roślin
- otwarte wydarzenia sadzimy razem (różne lokalizacje), krótkie instruktaże ogrodnicze, działania integrujące
- tabliczki informacyjne tzn. "oznakowanie BO"
Efekty końcowe (mierzalne):
- 1. gotowy Wzornik Donic Nowej Huty (PDF + pliki robocze)
- 2. mapa i katalog zinwentaryzowanych donic (publiczna wersja)
- 3. realnie ustawione i obsadzone donice w przestrzeni dzielnicy
- 4. cykl otwartych spotkań z mieszkańcami zakończony wspólnym sadzeniem
Zgodnie z opinią Miejskiego Konserwatora Zabytków:
Przedmiotowy projekt realizowany będzie w ścisłej współpracy i nadzorem BMKZ na każdym etapie. W celu zastosowania najbardziej optymalnych rozwiązań, zlecona zostanie kompleksowa, profesjonalną inwentaryzację donic istniejących oraz donic, które nie zachowały się a widnieją np. w bogatej ikonografii. W Nowej Hucie znajdują się zarówno instytucje kultury jak i liczni mieszkańcy i znawcy Nowej Huty, z których zasobów i wiedzy należy skorzystać wykonując taką kwerendę archiwalną połączoną z inwentaryzacją donic.
W miarę możliwości należy stworzyć mapę pokazującą pierwotną lokalizację historycznych form donic. Na tej podstawie BMKZ ustali, którą formę i w jakiej lokalizacji należy odtwarzać. Idea odtwarzania tego typu detali ma sens jedynie w przypadku ich wiernego odtwarzania w oryginalnych proporcjach, wzorach i materiałach, stąd z pewnością takim materiałem nie będzie beton architektoniczny. Uzasadnione lokalizacje pod względem wizualnym czy w miejscach pierwotnej kompozycji historycznej mogą uzyskać akceptację MKZ.
Realizacja zakresu projektu BO będzie wykonywana do wysokości przyznanych środków finansowych. Autor projektu wyraża zgodę na zastosowanie alternatywnych rozwiązań nieprzewidzianych w tym projekcie BO, które spełniłyby jego podstawowe założenia. Wszystkie elementy zagospodarowania terenu, jak także konkretne lokalizacje, zostaną poddane analizie możliwości realizacji pod względem obowiązujących przepisów prawa. Docelowy projekt zagospodarowania terenu zostanie skonsultowany z autorem projektu Budżetu Obywatelskiego.
UZASADNIENIE PROJEKTU
Cel: przywrócenie charakterystycznego detalu małej architektury Nowej Huty i uporządkowanie estetyki poprzez stworzenie standardu (wzornika), a następnie fizyczne odtworzenie donic z realnymi nasadzeniami.
Potrzeby i korzyści dla mieszkańców:
- ład przestrzenny i tożsamość miejsca: spójne donice w stylu Nowej Huty zamiast przypadkowych form
- więcej zieleni tam, gdzie trudno o gruntowe nasadzenia (place, ciągi piesze, rejony utwardzone)
- lepszy mikroklimat i estetyka: zieleń poprawia komfort przebywania w przestrzeni publicznej
- edukacja i integracja: wspólne sadzenie z mieszkańcami, w tym rodzinami z dziećmi i seniorami
- ochrona dziedzictwa: projekt wspiera obszary objęte ochroną (Park Kulturowy, Pomnik Historii) przez przygotowanie wzorów zgodnych z charakterem miejsca
Liczba planowanych uczestników biorących udział w projekcie
200 osób (łącznie w wydarzeniach i warsztatach sadzenia: ok. 50 osób × 4 spotkania). Dodatkowo z efektów (donice i zieleń w przestrzeni) skorzystają wszyscy mieszkańcy i użytkownicy przestrzeni.
Opis procesu rekrutacji
Nabór otwarty na warsztaty i wydarzenia: zapisy przez prosty formularz online + możliwość zapisów telefonicznych (dla osób wykluczonych cyfrowo). Informacja o naborze: strona BO, media społecznościowe dzielnicy i lokalne grupy, plakaty w instytucjach (biblioteki, domy kultury, szkoły). Zasady: udział bezpłatny, kolejność zgłoszeń; osoby niepełnoletnie z opiekunem. Kryteria: mieszkańcy Krakowa, preferencja dla mieszkańców Dzielnicy XVIII w razie nadmiaru zgłoszeń (aby utrzymać dzielnicowy charakter).
Wykaz sprzętu przewidzianego do wykorzystania w projekcie
Dla etapu inwentaryzacji: aparat/telefon z dobrą kamerą, dalmierz/taśma miernicza, GPS (lub aplikacja), laptop, oprogramowanie do mapy i składu (np. GIS/edytor) Dla montażu i obsadzeń (zapewniane przez wykonawcę/organizatora): rękawice, łopatki/szpadle, grabki, taczka, konewki/wąż, worki na podłoże, mata ochronna; sprzęt transportowo-montażowy: HDS/dźwig, pasy transportowe, elementy posadowienia/stabilizacji
Uzasadnienie potwierdzające spełnienie przez projekt kryterium ogólnodostępności
Efekty projektu (donice z zielenią) będą zlokalizowane w przestrzeni publicznej, na terenach ogólnodostępnych, dostępnych bezpłatnie dla wszystkich bez ograniczeń wiekowych i bez biletów. Wydarzenia sadzenia będą otwarte i bezpłatne. Ogólnodostępność jest zgodna z zasadami BO Krakowa: korzystać z obsadzonych donic mogą wszyscy mieszkańcy, niezależnie od wieku i sytuacji, a rezultaty będą mieć charakter publiczny i bezpłatny.
| Nazwa | Opis | Koszt |
|---|---|---|
| Dokumentacja projektowa | Opracowanie dokumentacji projektowej: min. kwerenda ustalenia, uzgodnienia.. | 95 000,00 PLN |
| Realizacja | Realizacja zadania | 400 000,00 PLN |
| 495 000,00 PLN |
| Nazwa | Opis | Data |
|---|---|---|
| Dokumentacja projektowa | Opracowanie dokumentacji projektowej | 2027 |
| Realizacja | Realizacja zadania | 2028 |