Strefy Małego Ruchu - pilotaż i decyzja mieszkańców

Edycja Budżet Obywatelski 2026 Projekt ogólnomiejski Realizacja projektu odbywać się będzie w przestrzeni ogólnodostępnej.

Lokalizacja

Główna lokalizacja: Osiedle Oficerskie, Stare Podgórze, Zabłocie

Krótki opis projektu

Projekt obejmuje czasowe wdrożenie Stref Małego Ruchu w 3 częściach miasta, analizę zmian natężenia ruchu samochodowego oraz naradę obywatelską, dzięki której reprezentatywna grupa mieszkańców zdecyduje o dalszym wprowadzaniu tego rozwiązania.

Opis projektu

Projekt zakłada przygotowanie i przeprowadzenie pilotażu Stref Małego Ruchu w trzech wybranych lokalizacjach na terenie miasta. 

Na potrzeby projektu obszary zostały zdefiniowane następująco:

1. Osiedle Oficerskie - obszar ograniczony od północy i wschodu torami kolejowymi linii nr 100, od południa ul. Mogilską, a od zachodu ul. Rakowicką. 
2. Stare Podgórze - obszar ograniczony od północy Wisłą, od wschodu ul. Na Zjeździe, od południa ciągiem ulic Limanowskiego, Kalwaryjska, a od zachodu ul. Legionów Józefa Piłsudskiego.
3. Zabłocie - obszar ograniczony od północy Wisłą i 2. Obwodnicą, od wschodu torami kolejowymi linii nr 100, od południa 2. Obwodnicą, a od zachodu ciągiem ulic Limanowskiego i Na Zjeździe. 

Pilotaż będzie polegał na czasowym wdrożeniu zmian w organizacji ruchu, których celem będzie eliminacja ruchu tranzytowego przy jednoczesnym zachowaniu dojazdu do posesji, instytucji, usług i innych miejsc docelowych znajdujących się w obrębie danego obszaru. Takie podejście jest zgodne z ideą Stref Małego Ruchu, które istnieją już w Krakowie np. Osiedle Złotego Wieku, Osiedle Bohaterów Września i Osiedle Bronowice Nowe. Ideą, która nie zamyka obszaru wyłącznie dla mieszkańców, lecz eliminuje ruch samochodowy na skróty przez osiedla i ulice lokalne. 

W ramach zadania zostaną:

• opracowane tymczasowe rozwiązania organizacji ruchu dla każdego z obszarów,
• wdrożone elementy pilotażowe, takie jak filtry tranzytu, zmiany kierunków ruchu lub inne rozwiązania uspokajające ruch,
• wykonane pomiary natężenia ruchu samochodowego przed wdrożeniem, w trakcie pilotażu i po jego zakończeniu; preferowanym rozwiązaniem będzie zastosowanie możliwie stałego monitoringu ruchu,
• przygotowane podsumowania wyników pilotażu, obejmujące ocenę zmian w ruchu samochodowym i wpływu na funkcjonowanie badanych obszarów,
• przeprowadzone konsultacje społeczne, w tym pogłębiony proces deliberacyjny, np. w formie narady obywatelskiej lub sądu obywatelskiego.

Końcowym elementem zadania będzie przedstawienie wyników mieszkańcom oraz przeprowadzenie procesu, w którym reprezentatywna grupa mieszkańców, po zapoznaniu się z danymi, argumentami różnych stron i doświadczeniami z pilotażu, wypracuje rekomendację dotyczącą tego, czy Strefy Małego Ruchu powinny zostać utrzymane na stałe w testowanych lokalizacjach oraz czy warto wdrażać podobne rozwiązania także w innych częściach miasta.

Projekt ma charakter pilotażowy i badawczo-wdrożeniowy. Jego celem nie jest jedynie wprowadzenie czasowej zmiany organizacji ruchu, ale sprawdzenie w praktyce, jak takie rozwiązanie działa w warunkach lokalnych, jakie przynosi efekty oraz czy znajduje poparcie społeczne po przejściu rzetelnego procesu konsultacyjnego.

Autor projektu ma gotową propozycję zmian organizacji ruchu w wytypowanych obszarach, ale jednocześnie zachowuje pełną otwartość na wspólne wypracowanie docelowych rozwiązań z przedstawicielami zarządzającego ruchem. 

Autor deklaruje również wolę zmiany projektu i ograniczenia go wyłącznie do procesu konsultacji społecznych. 

UZASADNIENIE PROJEKTU

W wielu częściach miasta ulice lokalne są wykorzystywane nie tylko przez mieszkańców, ale również przez kierowców jadących tranzytem, którzy traktują osiedla i spokojniejsze rejony jako skrót. Powoduje to wzrost natężenia ruchu samochodowego, pogorszenie bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów, zwiększenie hałasu oraz obniżenie jakości życia mieszkańców. Idea Stref Małego Ruchu polega właśnie na ograniczeniu tego zjawiska bez odbierania mieszkańcom możliwości dojazdu do domu czy do lokalnych usług.

Realizacja projektu jest potrzebna, ponieważ pozwoli w sposób odpowiedzialny i oparty na danych sprawdzić, czy takie rozwiązanie może się okazać równie skuteczne w naszym mieście co w Londynie. W stolicy Wielkiej Brytani SMR-y zmniejszyły natężenie ruchu samochodowego na ulicach wewnątrz stref nawet o 30% przy jednoczesnym braku negatywnego wpływu na ruch na ulicach okalających i doprowadzających ruch do obszaru objętego Strefą Małego Ruchu. Zamiast od razu wprowadzać trwałe zmiany, projekt przewiduje pilotaż w trzech lokalizacjach oraz pomiary ruchu, dzięki czemu decyzje będą mogły być podejmowane na podstawie rzeczywistych wyników, a nie wyłącznie opinii czy obaw.

Projekt może przynieść następujące korzyści:

• poprawę bezpieczeństwa na ulicach lokalnych, zwłaszcza dla dzieci, seniorów, pieszych i rowerzystów,
• eliminację ruchu tranzytowego na drogach osiedlowych i lokalnych,
• zmniejszenie hałasu oraz uciążliwości związanych z nadmiernym ruchem samochodowym,
• zebranie wiarygodnych danych o skutkach zmian organizacji ruchu,
• wzmocnienie udziału mieszkańców w podejmowaniu decyzji o przestrzeni miejskiej.

Liczba planowanych uczestników biorących udział w projekcie

15-30 osób

Opis procesu rekrutacji

Rekrutacja będzie zgodna z wymaganiami rzetelnego i profesjonalnego przeprowadzania konsultacji społecznych w formie narady obywatelskiej lub sądu obywatelskiego

Uzasadnienie potwierdzające spełnienie przez projekt kryterium ogólnodostępności

Projekt spełnia kryterium ogólnodostępności, ponieważ jego efekty będą dostępne dla wszystkich mieszkańców miasta, a w szczególności dla mieszkańców obszarów objętych pilotażem oraz osób korzystających z tych przestrzeni. Strefy małego ruchu nie są rozwiązaniem przeznaczonym dla zamkniętej grupy odbiorców, lecz zmianą w organizacji przestrzeni publicznej, z której korzystają wszyscy: mieszkańcy, piesi, rowerzyści, dzieci, seniorzy, osoby z niepełnosprawnościami, pasażerowie komunikacji zbiorowej oraz osoby dojeżdżające do usług i instytucji znajdujących się na danym obszarze. Ogólnodostępny charakter projektu przejawia się także w tym, że: - pilotaż będzie realizowany w przestrzeni publicznej, - zbierane dane i wyniki pomiarów mogą zostać publicznie udostępnione, - proces konsultacyjny będzie miał charakter otwarty i społeczny, - rekomendacje po zakończeniu pilotażu będą dotyczyć rozwiązań służących całej wspólnocie samorządowej, a nie indywidualnym interesom konkretnych osób.