Podgórski Tajemniczy Ogród 2.0 - lepsza dostępność, edukacja

Edycja Budżet Obywatelski 2026 Projekt lokalny - Dzielnica XIII Realizacja projektu odbywać się będzie w przestrzeni ogólnodostępnej.

Lokalizacja

Główna lokalizacja: podgórski tajemniczy ogród

Krótki opis projektu

Rozwijamy ogród, by był jeszcze bardziej dostępny i przyjazny. To przestrzeń, która łączy sąsiadów, rodziny, seniorów i dzieci, w tym także osoby spoza dzielnicy. Bez barier i opłat. Miejsce spotkań, obcowania z naturą i wspólnego bycia razem.

Opis projektu

Podgórski Tajemniczy Ogród to miejsce, gdzie każdy jest mile widziany. Nie liczy się wiek, pochodzenie i historia. Tutaj WSZYSTKO WOLNO - BO ogrodnictwo nie lubi pośpiechu.

W ubiegłym roku nasz ogród odwiedzili seniorzy z pobliskiego Centrum Aktywizacji Seniorów Wena, dzieci z przedszkola Blisko. Każdego dnia ogród odwiedzali też mieszkańcy pobliskich osiedli i domów, z dziećmi, rodzinami i nawet czworonogami.

Złożyliśmy ten projekt, bo chcemy by nasza przestrzeń stała się jeszcze bardziej dostępna 
i przystępna. Dlatego jego częścią są szyny na schodach z taśmami spowalniającymi, które mają pomóc osobom przemieszczającym się wózkami inwalidzkimi oraz matkom i ojcom wożącym wózkami swoje pociechy. Koniec turbulencji przy znoszeniu wózka po schodach :)

Pod koniec sezonu stanął w ogrodzie stół piknikowy z ławkami z usuniętej podczas porządkowania terenu robinii akacjowej. Chcemy zadaszyć go zieloną pergolą z żaglem. 
Z żagla będziemy zbierać wodę, a przy samej pergoli posadzimy winogrona, 
które będą wdrapywać się po niej dając cień, owoce i radość odwiedzającym. 

Kolejnym elementem, który stanie w ogrodzie, jest szklarnia. Sezon ogrodniczy jest dość krótki, a dzięki szklarni będziemy zaczynać go wcześniej i kończyć później. Będziemy w niej uprawiać pomidory, papryki, jak i bardziej egzotyczne i wrażliwe na zmiany temperatury rośliny: arbuzy, melony czy karczochy, dzięki czemu poszerzymy listę uprawianych gatunków i poszerzymy nasze możliwości edukacyjne. Z dachu szklarni będziemy zbierać wodę do zbiornika typu mauser, bo woda w ogrodzie to podstawa  

Chcemy też doprowadzić do ogrodu przyłącze wody, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Choć staramy się zbierać wodę na wszystkie sposoby, zbierana przez nas ilość jest niewystarczająca, aby należycie zadbać o ogród. Wymagają jej nie tylko rośliny uprawiane w donicach, ale także nasadzenia drzew i krzewów owocowych, których jest pokaźna ilość, a które bez podlewania w pierwszych latach mają małe szanse na przetrwanie. Mamy w ogrodzie zbiornik na deszczówkę, ale w pierwszym roku funkcjonowania ogrodu udało się nam go napełnić dopiero pod koniec sezonu... i musieliśmy go opróżnić przed zimą, żeby nie został uszkodzony, kiedy woda zamarznie

Ostatnim brakującym elementem układanki, który był w pierwotnym projekcie, ale niestety zabrakło funduszy na jego realizację, jest kopuła geodezyjna, w której będziemy mogli prowadzić ogrodnicze warsztaty, kręgi, zajęcia z jogi, koncerty gongów i medytacje. Chcemy zapraszać ciekawych gości i potrzebujemy pomieszczenia, dzięki któremu ciekawe wydarzenia dla mieszkańców Krakowa będą mogły się odbyć bez względu na pogodę.
Kopuła będzie też świetnym miejscem na wiosenne rozsady i do zimowania roślin po sezonie.

Ponadto chcemy wzbogacić naszą przestrzeń o wartościowe warsztaty z zakresu ogrodnictwa ekologicznego, permakultury oraz tematów pokrewnych. Naszym celem jest edukacja i integracja lokalnej społeczności poprzez praktyczne działania, które pozwolą uczestnikom zdobyć przydatne umiejętności, ale także odkryć radość płynącą z pracy z ziemią.

Proponowane tematy warsztatów: 
1. Dzikie rośliny jadalne są wszędzie! Nauka rozpoznawania darmowego jedzenia. 
Podczas tych warsztatów, w formie spaceru po naszym ogrodzie, będzie można dotknąć, powąchać a nawet spróbować dzikich roślin jadalnych. Roślin, których prawdopodobnie nie zauważasz na co dzień, a jak już nauczysz się je rozpoznawać, to odkryjesz, że rosną wszędzie! 

2. Zero waste w praktyce kompostowanie od A do Z. 
Uczestnicy nauczą się, jak w prosty sposób przekształcić resztki organiczne w wartościowy nawóz. Z pozyskanych palet i odratowanego drewna zbudujemy wspólnie kompostownik i podniesione grządki, które staną się inspiracją do działań w przydomowych ogrodach i na balkonach. Opowiemy też i pokażemy na przykładach, jak w naszym ogrodzie działamy w nurcie zero-waste, dając wyrzuconym rzeczom drugie życie.

3. Rozmnażanie drzew i krzewów owocowych jak szybciej cieszyć się własnymi owocami. Przyjrzymy się naturalnym metodom rozmnażania roślin. Pokażemy, jak szczepić i sadzić drzewa, by zwiększyć plony bez dodatkowych kosztów. 

4. Jak uzyskać obfite plony? Sekret właściwej pielęgnacji drzew i krzewów owocowych. Praktyczna nauka cięcia, formowania i ochrony drzew i krzewów przed chorobami, aby zwiększyć wydajność sadów i ogrodów. 

5. Hodowla grzybów w domu i ogrodzie od pieczarek po reishi. 
Warsztaty dla miłośników grzybów dowiemy się, jak uprawiać popularne i mniej znane gatunki bez konieczności posiadania własnego lasu. 

6. Square Foot Gardening jak uprawiać więcej, mając niewiele miejsca? 
Nauczymy się mało znanej metody ogrodnictwa, która pozwala na efektywne wykorzystanie małych przestrzeni i uzyskanie wysokich plonów. 

7. Square Foot Gardening dla dzieci jak oderwać najmłodszych od ekranów, wciągając ich w ogrodnictwo? 
Interaktywne zajęcia dla dzieci, które poprzez zabawę i pracę w ogrodzie rozwijają cierpliwość, kreatywność i świadomość ekologiczną. 

8. Hortiterapia ogród jako naturalna terapia. 

Przebywanie w ogrodzie jako sposób na redukcję stresu, poprawę samopoczucia i budowanie międzypokoleniowych więzi społecznych. 

W miarę rosnącego zainteresowania i potrzeb lokalnej społeczności lista tematów będzie się rozwijać.

Ponadto chcemy posadzić jeszcze więcej drzew i krzewów owocowych, jak kaki, rokitnik czy mini kiwi. Chcemy zagospodarować każdy niezagospodarowany fragment naszej przestrzeni, by ogród stał się prawdziwą wizytówką projektu Jadalny Kraków.

UZASADNIENIE PROJEKTU

Projekt odpowiada na realne potrzeby lokalnej społeczności:
zwiększa dostępność przestrzeni publicznej dla osób z niepełnosprawnościami, seniorów oraz rodzin z małymi dziećmi, przeciwdziała wykluczeniu poprzez tworzenie miejsca bez barier fizycznych, społecznych i mentalnych, wzmacnia zdrowie psychiczne i fizyczne poprzez kontakt z przyrodą, ruch na świeżym powietrzu i wspólne działania,
buduje odporność klimatyczną miasta, dzięki retencji wody deszczowej, zazielenianiu i edukacji ekologicznej.

Planowane elementy infrastruktury szklarnia, pergola, przyłącze wody, kopuła geodezyjna nie są celem samym w sobie. Są narzędziami, które umożliwią całoroczne działania edukacyjne, warsztatowe i integracyjne, niezależnie od pogody i sezonu. Dzięki nim ogród stanie się miejscem stałej aktywności społecznej, a nie tylko sezonową ciekawostką.

Szczególną wartością projektu jest praktyczna edukacja ekologiczna. Uczestnicy warsztatów nie tylko zdobędą wiedzę, ale nauczą się konkretnych umiejętności: jak uprawiać żywność w mieście, jak ograniczać odpady, jak dbać o drzewa, glebę i wodę. To kompetencje, które można natychmiast wykorzystać we własnym domu, na balkonie czy w ogrodzie działkowym realnie zmniejszając ślad ekologiczny miasta.

Projekt ma również wymiar międzypokoleniowy: dzieci, dorośli i seniorzy uczą się razem, wymieniają doświadczeniami i budują relacje oparte na współpracy, a nie rywalizacji. Dla najmłodszych to szansa na oderwanie się od ekranów i poznanie świata wszystkimi zmysłami, dla dorosłych na regenerację i redukcję stresu, a dla seniorów na aktywność i poczucie bycia potrzebnym.

Wierzymy, że nasza inicjatywa stanie się inspiracją do tworzenia zielonych przestrzeni w każdym zakątku miasta i w sercach mieszkańców. 

Dołącz do nas i razem twórzmy zieloną przyszłość!

Liczba planowanych uczestników biorących udział w projekcie

Szacujemy udział min. 100-150 uczestników warsztatów, w tym: dzieci i młodzież, osoby dorosłe, seniorzy, osoby z niepełnosprawnościami, rodziny z dziećmi. Dodatkowo z przestrzeni ogrodu korzystać będą mieszkańcy w sposób ciągły, poza warsztatami.

Opis procesu rekrutacji

Udział w warsztatach będzie bezpłatny i otwarty. Informacje o wydarzeniach będą publikowane poprzez: media społecznościowe ZZM, media społecznościowe ogrodu, lokalne grupy sąsiedzkie, plakaty w przestrzeni dzielnicy, współpracujące instytucje (przedszkola, centra senioralne). O udziale decyduje kolejność zgłoszeń. Nie obowiązują żadne kryteria selekcji ani wykluczenia.

Wykaz sprzętu przewidzianego do wykorzystania w projekcie

szyny dla wózków na schody z taśmami spowalniającymi, pergola z żaglem i systemem zbierania deszczówki, szklarnia ogrodowa, zbiornik na wodę (mauser), kopuła geodezyjna

Uzasadnienie potwierdzające spełnienie przez projekt kryterium ogólnodostępności

Ogród jest zawsze otwarty, darmowy i bez barier. Można przyjść na spacer, z dzieckiem, z psem albo wpaść na warsztaty. Przestrzeń będzie dostępna także dla osób z niepełnosprawnościami i rodziców z wózkami.

Galeria